Η Λουπίτα Νιόνγκο, που υποδύεται την Ωραία Ελένη και την Κλυταιμνήστρα στην «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν, μίλησε στο YouTube κανάλι Jake’s Takes με αφορμή την πρεμιέρα της ταινίας στο εξωτερικό. Όταν ρωτήθηκε τι θα ήθελε να ρωτήσει τον Όμηρο αν είχε την ευκαιρία, απάντησε με αιχμηρό τρόπο πως θα ήθελε να μάθει γιατί έδωσε τόσο περιορισμένο χώρο στις γυναίκες μέσα στο έργο του.
Η Οδύσσεια είναι πράγματι ιστορία που κινείται γύρω από τον Οδυσσέα, τον Τηλέμαχο, τους μνηστήρες, τον νόστο, την ανδρική τιμή, τον πόλεμο και την επιστροφή στο σπίτι.
Δεν είναι ένα έργο που μπαίνει βαθιά στο μυαλό της Πηνελόπης, της Ελένης, της Κίρκης ή της Καλυψώς όπως θα το έκανε ένα σύγχρονο μυθιστόρημα. Άρα, αν η Λουπίτα λέει ότι η γυναικεία οπτική δεν έχει τον ίδιο χώρο με την ανδρική, ναι, αυτό στέκει. Ακόμη και η Emily Wilson, η πρώτη γυναίκα που μετέφρασε ολόκληρη την Οδύσσεια στα αγγλικά, έχει γράψει ότι το έργο δείχνει δυνατές γυναίκες αλλά και γυναίκες περιορισμένες, σιωπηλές ή τιμωρημένες μέσα σε ανδροκεντρικές κοινωνικές δομές.
Από την άλλη, είναι λάθος να πει κανείς ότι ο Όμηρος «δεν ασχολήθηκε» με τις γυναίκες. Η Πηνελόπη είναι από τους πιο σύνθετους χαρακτήρες του έπους: έξυπνη, υπομονετική, στρατηγική, όχι απλώς «η πιστή σύζυγος». Η Αθηνά κινεί σχεδόν όλη τη δράση. Η Κίρκη, η Καλυψώ, η Ναυσικά, η Αρήτη, η Ελένη και η Κλυταιμνήστρα παίζουν σημαντικούς ρόλους, άλλες ως βοηθοί, άλλες ως απειλές, άλλες ως παραδείγματα δύναμης ή κινδύνου. Μάλιστα, σύγχρονες αναλύσεις βλέπουν την Οδύσσεια ως πατριαρχικό κείμενο, αλλά όχι ως κείμενο χωρίς γυναικεία παρουσία.
Οπότε η πιο σωστή απάντηση είναι: η Λουπίτα έχει δίκιο ως προς την “οπτική”, όχι απαραίτητα ως προς την “απουσία”. Οι γυναίκες υπάρχουν στον Όμηρο και είναι σημαντικές. Απλώς το έργο δεν είναι γραμμένο από τη δική τους εσωτερική ματιά. Είναι άλλο πράγμα να πεις «οι γυναίκες δεν έχουν αρκετό χώρο να μιλήσουν» και άλλο «ο Όμηρος τις αγνόησε». Το πρώτο είναι σοβαρή παρατήρηση. Το δεύτερο είναι υπεραπλούστευση.
Και κάτι ακόμη: τα social media το πήγαν, κλασικά, στο άλλο άκρο. Το «δείξε σεβασμό στον Όμηρο» ακούγεται εντυπωσιακό, αλλά η κριτική σε ένα κλασικό έργο δεν σημαίνει ασέβεια. Τα κλασικά έργα επιβιώνουν ακριβώς επειδή κάθε εποχή τα ξαναδιαβάζει, τα αμφισβητεί και τα συζητά. Το πρόβλημα δεν είναι να ρωτήσεις «πού είναι οι γυναίκες;». Το πρόβλημα είναι να το κάνεις χωρίς γνώση ή με ύφος σαν να ανακάλυψες μόλις τώρα ότι ένα έπος 3.000 ετών δεν γράφτηκε με όρους 2026.
Ακολουθήστε το Pink.gr στο 
Ακολουθήστε το Pink.gr και στο Instagram
