Είναι δυνατόν, το 2026, ένα σχολικό βιβλίο που φιλοδοξεί να εκπαιδεύσει τους αυριανούς πολίτες στα ανθρώπινα δικαιώματα και την ισότητα, να δίνει στα κορίτσια οδηγίες για το πώς θα... αποφύγουν να πέσουν θύματα βίας;
Είναι δυνατόν, το 2026, ένα σχολικό βιβλίο που φιλοδοξεί να εκπαιδεύσει τους αυριανούς πολίτες στα ανθρώπινα δικαιώματα και την ισότητα, να δίνει στα κορίτσια οδηγίες για το πώς θα αποφύγουν να πέσουν θύματα βίας;
Αυτό ακριβώς είναι το ερώτημα που κυριαρχεί τις τελευταίες ημέρες, μετά τη δημοσιοποίηση αποσπασμάτων από το νέο βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της Γ' Γυμνασίου, το οποίο αναμένεται να διδάσκεται από το σχολικό έτος 2027-2028.
Οι συγκεκριμένες διατυπώσεις προκάλεσαν σφοδρές αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και έντονο προβληματισμό στην εκπαιδευτική κοινότητα, καθώς πολλοί θεωρούν ότι όχι μόνο αναπαράγουν ξεπερασμένα στερεότυπα, αλλά μεταφέρουν, έστω και έμμεσα, την ευθύνη της πρόληψης της έμφυλης βίας στις ίδιες τις γυναίκες.
Τι γράφει το βιβλίο
Στην ενότητα που αφορά την έμφυλη βία, το βιβλίο αναφέρει μεταξύ άλλων πως: «Τα νέα κορίτσια χρειάζεται να ενημερώνονται από μικρή ηλικία για τις βιολογικές και ψυχολογικές διαφορές με τους άντρες».
Στη συνέχεια προτρέπει τις μαθήτριες να θυμούνται ότι οι άντρες έχουν μεγαλύτερο όγκο και σωματική δύναμη, να αποφεύγουν τις «κακοτοπιές», και να απομακρύνονται από βίαιους, επιθετικούς, νάρκισσους ή χειριστικούς άντρες.
Τα αποσπάσματα δημοσιοποιήθηκαν από το Παρατηρητήριο Έμφυλων Στερεοτύπων Για Γονείς – Και Όχι Μόνο και μέσα σε λίγες ώρες προκάλεσαν εκατοντάδες σχόλια και έντονες αντιδράσεις.
Το πρόβλημα δεν είναι η αυτοπροστασία
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι η ενημέρωση γύρω από την προσωπική ασφάλεια είναι χρήσιμη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή παρουσιάζεται ως η βασική απάντηση απέναντι στην έμφυλη βία.
Γιατί, όσο σωστό κι αν είναι να γνωρίζει ένας άνθρωπος πώς να προστατεύεται, άλλο τόσο απαραίτητο είναι να ξεκαθαρίζεται ποιος ευθύνεται για τη βία: ο θύτης και μόνο ο θύτης.
Όταν ένα σχολικό βιβλίο επιλέγει να αφιερώσει περισσότερο χώρο στο τι πρέπει να κάνουν τα κορίτσια ώστε να μην κακοποιηθούν, παρά στο τι πρέπει να μάθουν όλα τα παιδιά για τη συναίνεση, τον σεβασμό και τις υγιείς σχέσεις, είναι λογικό να δημιουργούνται ερωτήματα.
Το μήνυμα που περνάει είναι λάθος
Εδώ και δεκαετίες, το γυναικείο κίνημα προσπαθεί να αποδομήσει μια νοοτροπία που όλοι έχουμε ακούσει κάποια στιγμή: «Μην κυκλοφορείς μόνη.» «Μη ντύνεσαι έτσι.» «Μην πας εκεί.» «Πρόσεχε.»
Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των συμβουλών είναι ότι, χωρίς να το επιδιώκουν απαραίτητα, μεταφέρουν το βάρος της πρόληψης στις γυναίκες. Σαν να είναι δική τους υποχρέωση να μην βρεθούν ποτέ σε λάθος μέρος ή απέναντι στον λάθος άνθρωπο.
Όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η έμφυλη βία δεν συμβαίνει επειδή μια γυναίκα δεν πρόσεξε αρκετά. Συμβαίνει επειδή κάποιος επέλεξε να ασκήσει βία.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα που θα έπρεπε να διδάσκει ένα σχολικό βιβλίο.
Το σχολείο οφείλει να αλλάζει νοοτροπίες, όχι να τις αναπαράγει
Το σχολείο δεν υπάρχει μόνο για να μεταδίδει γνώσεις. Υπάρχει και για να διαμορφώνει πολίτες.
Σε μια εποχή όπου η Ελλάδα εξακολουθεί να συγκλονίζεται από περιστατικά γυναικοκτονιών, ενδοοικογενειακής βίας και σεξουαλικών επιθέσεων, η εκπαίδευση δεν μπορεί να περιορίζεται σε οδηγίες αυτοπροστασίας προς τα κορίτσια.
Οφείλει να διδάσκει σε όλα τα παιδιά ότι η συναίνεση είναι αδιαπραγμάτευτη, ο σεβασμός δεν εξαρτάται από το φύλο, καμία μορφή βίας δεν δικαιολογείται, και κανένα θύμα δεν ευθύνεται για αυτό που υπέστη.
Αυτές είναι οι αξίες που αλλάζουν πραγματικά μια κοινωνία.
Οι αντιδράσεις συνεχίζονται
Μετά τον σάλο που προκλήθηκε, εκπαιδευτικοί, γονείς και πολίτες ζητούν από το Υπουργείο Παιδείας να επανεξετάσει τις συγκεκριμένες διατυπώσεις πριν το βιβλίο μπει στις σχολικές αίθουσες.
Για πολλούς, το ζήτημα δεν αφορά απλώς ένα ατυχές απόσπασμα. Αφορά το μήνυμα που λαμβάνουν χιλιάδες έφηβοι μέσα από το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα.
Και το μήνυμα, το 2026, δεν μπορεί να είναι ότι τα κορίτσια πρέπει να μάθουν να αποφεύγουν τις «κακοτοπιές».
Το μήνυμα πρέπει να είναι ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα να ασκεί βία. Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να διδάσκεται σε όλους, όχι μόνο στα πιθανά θύματα.
Ακολουθήστε το Pink.gr στο 
Ακολουθήστε το Pink.gr και στο Instagram
