
Κάθε φορά που μια γυναίκα δολοφονείται από τον σύντροφό της, τον πρώην σύντροφό της ή κάποιον άνδρα που θεωρεί ότι έχει εξουσία πάνω στη ζωή της, ξεκινά ξανά η ίδια συζήτηση: «Χρειάζεται όντως ο όρος γυναικοκτονία; Δεν αρκεί η λέξη δολοφονία;»
Η απάντηση βρίσκεται στο γιατί δημιουργήθηκε ο συγκεκριμένος όρος. ΝΑΙ μια γυναικοκτονία είναι δολοφονία. Όμως είναι και κάτι παραπάνω!
Η γυναικοκτονία δεν περιγράφει απλώς το φύλο του θύματος. Περιγράφει το κίνητρο και το κοινωνικό πλαίσιο πίσω από το έγκλημα. Πρόκειται για τη δολοφονία μιας γυναίκας επειδή είναι γυναίκα ή επειδή ένας άνδρας θεωρεί ότι έχει δικαίωμα να ελέγχει τη ζωή, το σώμα ή τις επιλογές της. Αυτό που λέμε, έμφυλη βία.
Οι άνθρωποι συχνά αντιστέκονται σε νέους όρους. Το ίδιο συνέβη στο παρελθόν με λέξεις όπως «σεξουαλική παρενόχληση», «ενδοοικογενειακή βία» ή «bullying».
Πριν αποκτήσουν όνομα, πολλά από αυτά τα φαινόμενα θεωρούνταν απλώς «προσωπικές υποθέσεις». Όταν απέκτησαν όνομα, άρχισαν να αντιμετωπίζονται ως κοινωνικά προβλήματα.
Για αρκετούς ανθρώπους η λέξη γυναικοκτονία έχει συνδεθεί με φεμινιστικά κινήματα. Έτσι, πριν καν εξετάσουν τι σημαίνει, την απορρίπτουν επειδή τη βλέπουν ως πολιτικό ή ιδεολογικό όρο.
Δεν είναι όλες οι δολοφονίες ίδιες
Αν μια γυναίκα πέσει θύμα ληστείας και σκοτωθεί, μιλάμε για ανθρωποκτονία. Όταν όμως ένας άνδρας σκοτώνει τη σύντροφό του επειδή τον χώρισε, επειδή ζήλευε ή επειδή αρνήθηκε να υπακούσει στις επιθυμίες του, τότε το έγκλημα συνδέεται άμεσα με έμφυλες αντιλήψεις και σχέσεις εξουσίας.
Η λέξη γυναικοκτονία βοηθά να αναδειχθεί αυτή η διάσταση που συχνά χανόταν πίσω από τίτλους όπως «έγκλημα πάθους», «οικογενειακή τραγωδία» ή «θόλωσε το μυαλό του».
Οι λέξεις διαμορφώνουν τον τρόπο που βλέπουμε τα προβλήματα
Όπως χρησιμοποιούμε όρους όπως «ρατσιστικό έγκλημα» ή «εργατικό δυστύχημα» για να κατανοήσουμε καλύτερα τα αίτια ενός περιστατικού, έτσι και η λέξη γυναικοκτονία βοηθά να καταγραφεί ένα συγκεκριμένο κοινωνικό φαινόμενο.
Χωρίς τον όρο, πολλές υποθέσεις παρουσιάζονται ως μεμονωμένα περιστατικά. Με τον όρο, γίνεται εμφανές ότι πρόκειται για ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο βίας που αφορά γυναίκες σε όλο τον κόσμο.
Η αντίδραση στον όρο δείχνει ότι αγγίζει ένα υπαρκτό ζήτημα
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η δολοφονία είναι ίδια ανεξάρτητα από το φύλο του θύματος. Νομικά πράγματι η αφαίρεση ζωής αντιμετωπίζεται ως ανθρωποκτονία. Ωστόσο, η χρήση του όρου γυναικοκτονία δεν αποσκοπεί στην αλλαγή της ποινής αλλά στην κατανόηση των αιτιών.
Δεν δημιουργήθηκε για να υποβαθμίσει άλλες δολοφονίες, αλλά για να φωτίσει ένα μοτίβο βίας που για δεκαετίες παρέμενε αόρατο ή δικαιολογούνταν μέσα από στερεότυπα.
Μια λέξη που κάνει ορατό το πρόβλημα
Η γλώσσα δεν λύνει από μόνη της κοινωνικά προβλήματα. Μπορεί όμως να βοηθήσει να τα αναγνωρίσουμε. Και αυτός είναι ο βασικός λόγος που ο όρος γυναικοκτονία έχει καθιερωθεί διεθνώς από οργανώσεις, ερευνητές και φορείς ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Για πολλούς ανθρώπους, η λέξη δεν αποτελεί ιδεολογική επιλογή αλλά έναν τρόπο να περιγραφεί με ακρίβεια μια πραγματικότητα: ότι ορισμένες γυναίκες δολοφονούνται ακριβώς επειδή είναι γυναίκες και επειδή κάποιοι θεωρούν ότι έχουν δικαίωμα πάνω στη ζωή τους.



