
Τα φάρμακα GLP-1 έχουν αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται η παχυσαρκία και ο διαβήτης, προσφέροντας σε πολλούς ανθρώπους μια νέα δυνατότητα διαχείρισης του βάρους και του σακχάρου. Ωστόσο, όσο αυξάνεται η χρήση τους, τόσο περισσότερο ερευνώνται και οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειές τους. Μία από αυτές βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της προσοχής των υγειονομικών αρχών στις ΗΠΑ: μια σπάνια πάθηση των ματιών που μπορεί να προκαλέσει αιφνίδια απώλεια όρασης.
Ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) εξέδωσε νέα ανακοίνωση ασφαλείας, επισημαίνοντας την πιθανή αυξημένη συσχέτιση των φαρμάκων GLP-1 με τη μη αρτηριτιδική πρόσθια ισχαιμική οπτική νευροπάθεια (NAION). Πρόκειται για μια σπάνια πάθηση που επηρεάζει το οπτικό νεύρο και μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της όρασης στο ένα μάτι, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις είναι μόνιμη.
Η προειδοποίηση αφορά τόσο τους ασθενείς όσο και τους επαγγελματίες υγείας, χωρίς όμως να σημαίνει ότι όσοι λαμβάνουν τέτοια φάρμακα κινδυνεύουν άμεσα ή ότι έχει αποδειχθεί πως τα ίδια προκαλούν την πάθηση.
Τι ακριβώς προειδοποιεί ο FDA
Στην ανακοίνωσή του, ο FDA ζητά από τους κατασκευαστές όλων των φαρμάκων GLP-1 να προσθέσουν σχετική πληροφορία στην ενότητα «Προειδοποιήσεις και προφυλάξεις» των οδηγιών χρήσης τους. Όπως επισημαίνει, έχουν καταγραφεί περιστατικά NAION σε σχέση με όλα τα διαθέσιμα στην αγορά σκευάσματα αυτής της κατηγορίας.
Η υπηρεσία αναφέρεται σε προηγούμενες επιστημονικές μελέτες, μεταξύ των οποίων και έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2024 στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Ophthalmology, καθώς και σε δικές της αναλύσεις δεδομένων.
Παρά τη σοβαρότητα της επιπλοκής, η συχνότητά της παραμένει εξαιρετικά χαμηλή. Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση που επικαλείται ο FDA, καταγράφηκαν περίπου 6,4 περιστατικά ανά 100.000 άτομα ετησίως μεταξύ όσων λάμβαναν τα συγκεκριμένα φάρμακα.
Γιατί υπάρχει ανησυχία για την όραση
Η NAION εμφανίζεται όταν μειώνεται η αιμάτωση του οπτικού νεύρου, με αποτέλεσμα να προκαλείται βλάβη που μπορεί να επηρεάσει την όραση. Ένα από τα χαρακτηριστικά της είναι ότι η απώλεια όρασης μπορεί να συμβεί ξαφνικά, χωρίς πόνο, συνήθως στο ένα μάτι.
Ο διευθυντής της Υπηρεσίας Νευρο-Οφθαλμολογίας στο Mass Eye and Ear, Τζόζεφ Ρίτζο, εξηγεί ότι η προειδοποίηση βασίζεται στην εκτίμηση πως υπάρχει πιθανότητα αυξημένου κινδύνου σε όσους λαμβάνουν αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι μέχρι στιγμής δεν έχει αποδειχθεί πως τα φάρμακα προκαλούν άμεσα την πάθηση. Αυτό που έχει εντοπιστεί είναι μια συσχέτιση, η οποία χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Το γεγονός ότι η επιπλοκή είναι σπάνια δεν σημαίνει ότι μπορεί να αγνοηθεί. Όπως επισημαίνει ο οφθαλμίατρος Μπαβάντ Γιουσεφζαντέχ, ακόμη και ένας μικρός κίνδυνος χρειάζεται προσοχή όταν αφορά μια κατάσταση που μπορεί να έχει μόνιμες συνέπειες για την όραση.
Πόσο πρέπει να ανησυχούν όσοι παίρνουν GLP-1
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η νέα προειδοποίηση χρειάζεται να αντιμετωπιστεί με ψυχραιμία. Η πιθανή σύνδεση με τη NAION είναι σημαντική, αλλά ο κίνδυνος παραμένει εξαιρετικά μικρός και δεν αποτελεί από μόνος του λόγο για να αποφεύγεται η συγκεκριμένη κατηγορία φαρμάκων.
Ο Μιρ Άλι, ιατρικός διευθυντής του Κέντρου Χειρουργικής Απώλειας Βάρους του Orange Coast Medical Center στην Καλιφόρνια, τονίζει ότι τα GLP-1 μπορούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη στη ρύθμιση του σακχάρου, στην απώλεια βάρους και στη συνολικότερη υγεία. Επομένως, η συγκεκριμένη πιθανή επιπλοκή δεν θα πρέπει να αποτρέπει αυτομάτως κάποιον από το να αναζητήσει θεραπεία.
Ποιοι βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο
Υπάρχει, παράλληλα, μια ακόμη παράμετρος που χρειάζεται να ληφθεί υπόψη: αρκετοί άνθρωποι που λαμβάνουν τέτοια φάρμακα έχουν ήδη παράγοντες κινδύνου για NAION, όπως ο διαβήτης, η υψηλή αρτηριακή πίεση και η υπνική άπνοια. Συνεπώς, η αξιολόγηση του κινδύνου δεν μπορεί να γίνεται ανεξάρτητα από το συνολικό ιατρικό ιστορικό κάθε ασθενούς.
Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι η ενημέρωση δεν πρέπει να μετατρέπεται σε πανικό. Η νέα προειδοποίηση υπενθυμίζει τη σημασία της παρακολούθησης και της σωστής ιατρικής καθοδήγησης, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για θεραπείες που χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο. Όσοι λαμβάνουν φάρμακα GLP-1 θα πρέπει να συζητούν με τον γιατρό τους οποιαδήποτε ανησυχία, χωρίς να διακόπτουν ή να τροποποιούν μόνοι τους τη θεραπεία τους.



