
Υπάρχουν στιγμές στην εγκυμοσύνη που το μυαλό μοιάζει να κάνει ένα μικρό διάλειμμα. Μια γυναίκα μπορεί να μπει στην κουζίνα και, μόλις φτάσει εκεί, να μην θυμάται τι ήθελε. Να ψάχνει τα κλειδιά ενώ βρίσκονται σε ένα εντελώς απρόσμενο σημείο ή να προσπαθεί να ανακαλέσει μια λέξη που μέχρι πρόσφατα της ερχόταν αυτόματα.
Υπάρχουν στιγμές στην εγκυμοσύνη που το μυαλό μοιάζει να κάνει ένα μικρό διάλειμμα. Μια γυναίκα μπορεί να μπει στην κουζίνα και, μόλις φτάσει εκεί, να μην θυμάται τι ήθελε. Να ψάχνει τα κλειδιά ενώ βρίσκονται σε ένα εντελώς απρόσμενο σημείο ή να προσπαθεί να ανακαλέσει μια λέξη που μέχρι πρόσφατα της ερχόταν αυτόματα.
Το φαινόμενο έχει αποκτήσει αρκετά ονόματα: «momnesia», «mommy brain», «pregnancy brain» ή «baby brain». Όπως κι αν αποκαλείται, περιγράφει μια σειρά από αλλαγές στη μνήμη και σε ορισμένες γνωστικές λειτουργίες που μπορεί να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Και πλέον οι επιστήμονες έχουν μια πιο συγκεκριμένη εικόνα για το τι μπορεί να συμβαίνει στον εγκέφαλο.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο
Νέα έρευνα δείχνει ότι οι αλλαγές αυτές μπορεί να συνδέονται με τα παρατεταμένα υψηλά επίπεδα οιστρογόνων κατά την εγκυμοσύνη.
Οι ερευνητές μελέτησαν ποντίκια και δημιούργησαν συνθήκες που μιμούνταν την παρατεταμένη αύξηση των οιστρογόνων που παρατηρείται στην εγκυμοσύνη. Τα αποτελέσματα έδειξαν μια προσωρινή διαταραχή της μνήμης, χωρίς αντίστοιχη αλλαγή στη διάθεση των ζώων.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται σε ένα συγκεκριμένο κύκλωμα του εγκεφάλου.
Τα υψηλά επίπεδα οιστρογόνων φάνηκε να αυξάνουν τη δραστηριότητα των νευρώνων στον υποθάλαμο, μια περιοχή που συμμετέχει στον έλεγχο και τον συντονισμό πολλών λειτουργιών του οργανισμού.
Αυτό, με τη σειρά του, περιόρισε τη δραστηριότητα στον ιππόκαμπο, την περιοχή του εγκεφάλου που έχει καθοριστικό ρόλο στον σχηματισμό και την ανάκληση αναμνήσεων.
Με απλά λόγια, η εγκυμοσύνη φαίνεται πως μπορεί να επηρεάζει προσωρινά τον τρόπο με τον οποίο συνεργάζονται συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη.
Δεν σημαίνει ότι η γυναίκα «γίνεται λιγότερο έξυπνη»
Ίσως αυτό είναι και το σημαντικότερο σημείο της έρευνας.
Η λεγόμενη «momnesia» δεν σημαίνει γενικευμένη πτώση των νοητικών ικανοτήτων.
Όπως εξήγησε ο δρ. Yanlin He, ένας από τους επικεφαλής της μελέτης, οι επιπτώσεις φαίνεται να αφορούν συγκεκριμένες γνωστικές λειτουργίες και όχι μια συνολική μείωση της νοητικής ικανότητας.
Έτσι, το γεγονός ότι μπορεί να ξεχαστεί ένα όνομα, μια λέξη, ένα ραντεβού ή ο λόγος για τον οποίο κάποια μπήκε σε ένα δωμάτιο δεν σημαίνει ότι έχει αλλάξει συνολικά ο τρόπος με τον οποίο σκέφτεται.
Και υπάρχει ένας ακόμη λόγος για τον οποίο το φαινόμενο συχνά δημιουργεί ανασφάλεια: η καθημερινότητα συνεχίζεται κανονικά, ενώ το μυαλό μοιάζει κάποιες στιγμές να λειτουργεί με διαφορετικό ρυθμό.
Πότε εμφανίζεται και πόσο διαρκεί;
Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στη μελέτη, η «momnesia» γίνεται πιο εμφανής προς το τέλος της εγκυμοσύνης και μπορεί να συνεχιστεί και μετά τον τοκετό.
Συνήθως, ωστόσο, οι αλλαγές αυτές υποχωρούν σταδιακά.
Μπορεί να αφορούν τη βραχυπρόθεσμη αλλά και τη μακροπρόθεσμη μνήμη, ενώ έχουν αναφερθεί δυσκολίες στην ανάκληση ονομάτων και λέξεων, στη χωρική μνήμη ή στην ανάσυρση πληροφοριών που μέχρι πρότινος ήταν απολύτως οικείες.
Σύμφωνα με τον δρ. Zheng Sun, καθηγητή Ιατρικής στο Baylor College of Medicine και έναν από τους επικεφαλής της έρευνας, περίπου 8 στις 10 εγκύους αναφέρουν τέτοιου είδους αλλαγές. Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, το ποσοστό αυτό βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε αυτοαναφορές και υποκειμενικές εμπειρίες και όχι σε αντικειμενικά τεστ.
Μια προσωρινή αλλαγή, όχι λόγος πανικού
Η έρευνα προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ γύρω από τις αλλαγές που μπορεί να συνοδεύουν την εγκυμοσύνη.
Η «momnesia» δεν περιγράφεται ως σοβαρή κατάσταση ούτε ως ιατρική ανικανότητα. Μπορεί, όμως, να γίνει αρκετά ενοχλητική στην καθημερινότητα και να επηρεάσει την αυτοπεποίθηση μιας γυναίκας, ιδιαίτερα όταν οι μικρές στιγμές λήθης αρχίζουν να επαναλαμβάνονται.
Το σημαντικό είναι πως η εικόνα που δίνουν τα ευρήματα δεν είναι αυτή ενός εγκεφάλου που «χαλάει», αλλά ενός εγκεφάλου που προσαρμόζεται σε μια περίοδο τεράστιων βιολογικών αλλαγών.
Και κάπως έτσι, το «πού άφησα τα κλειδιά;» ή το «τι ήθελα να κάνω τώρα;» μπορεί να έχει μια πολύ πιο σύνθετη εξήγηση από την απλή αφηρημάδα.
Μερικές φορές, δεν είναι ότι η μνήμη εξαφανίστηκε.
Απλώς ο εγκέφαλος περνά τη δική του περίοδο… εγκυμοσύνης.



