Υπήρξε μία από τις σημαντικότερες πρωταγωνίστριες του ελληνικού θεάτρου. Λατρεύτηκε για το ταλέντο της, αλλά έγινε και στόχος έντονου φθόνου και πολιτικών αντιπαραθέσεων. Τον Δεκέμβριο του 1944, η ζωή της τελείωσε βίαια, σε μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Η ιστορία της Ελένης Παπαδάκη μοιάζει με τραγωδία βγαλμένη από το ίδιο το θέατρο που τόσο αγάπησε. Μια γυναίκα με σπάνιο ταλέντο, που από πολύ νωρίς βρέθηκε στην κορυφή της θεατρικής σκηνής, κατέληξε κρατούμενη και τελικά εκτελέστηκε μέσα στο κλίμα βίας και πολιτικού φανατισμού των Δεκεμβριανών.
«Ελένη, συγχώρεσέ μας». Με αυτά τα λόγια αποχαιρέτησε ο σκηνοθέτης Αλέξης Σολωμός την ηθοποιό στην κηδεία της, ενώ ο κριτικός θεάτρου Αχιλλέας Μαμάκης μίλησε για θύμα ενός «καλλιτεχνικού φθόνου».
Από τα φώτα της σκηνής στην κορυφή του ελληνικού θεάτρου
Η Ελένη Παπαδάκη γεννήθηκε το 1903 στην Αθήνα, σε εύπορη οικογένεια με φαναριώτικες ρίζες. Μεγάλωσε με καλή μόρφωση, έμαθε πιάνο και ξένες γλώσσες και πέρασε για ένα διάστημα ως ακροάτρια από τη Φιλοσοφική Σχολή.
Στα 21 της χρόνια αποφάσισε να ακολουθήσει το θέατρο. Η πορεία της υπήρξε γρήγορη και εντυπωσιακή. Το 1931 εντάχθηκε στο Εθνικό Θέατρο και πολύ σύντομα οι κριτικοί άρχισαν να μιλούν για μια ηθοποιό ξεχωριστής στόφας, που μπορούσε να σταθεί στους μεγαλύτερους δραματικούς ρόλους.
Η επιτυχία της, όμως, δεν δημιούργησε μόνο θαυμασμό.
Μαρτυρίες της εποχής περιγράφουν μια ιδιαίτερα έντονη προσωπικότητα, με κάποιους συναδέλφους να της αποδίδουν σνομπισμό και υπεροψία. Άλλες μαρτυρίες, ωστόσο, μιλούν για μια εχθρότητα που σταδιακά πήρε τη μορφή οργανωμένης αντιπαράθεσης.
Ακόμη και πάνω στη σκηνή, σύμφωνα με τις αναφορές που παρατίθενται στις σχετικές μαρτυρίες, υπήρξαν περιστατικά σαμποτάζ στις παραστάσεις της.
Η Κατοχή και οι κατηγορίες που τη σημάδεψαν
Στα χρόνια της Κατοχής, η Παπαδάκη βρέθηκε σε ακόμη πιο δύσκολη θέση. Η οικογένειά της διατηρούσε παλιά φιλική σχέση με την οικογένεια του Ιωάννη Ράλλη, πρωθυπουργού της κατοχικής κυβέρνησης. Η σχέση αυτή χρησιμοποιήθηκε αργότερα εναντίον της.
Η ίδια κατηγορήθηκε για φιλογερμανική στάση, ενώ κυκλοφόρησε και ο ισχυρισμός ότι υπήρξε ερωμένη του Ράλλη. Παράλληλα, αναφέρεται ότι είχε μεσολαβήσει για την απελευθέρωση αντιστασιακών και καταζητούμενων Εβραίων.
Παρά τις διαφορετικές μαρτυρίες για τη στάση της, το όνομά της είχε ήδη συνδεθεί με μια έντονα φορτισμένη πολιτική πραγματικότητα. Είχε διαγραφεί από το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών και η απόσταση ανάμεσα στην ίδια και μέρος του καλλιτεχνικού κόσμου είχε μεγαλώσει.
Η σύλληψη και η εκτέλεση
Στις 21 Δεκεμβρίου 1944, κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών, η Ελένη Παπαδάκη συνελήφθη στο σπίτι του Δημήτρη Μυράτ.
Οδηγήθηκε αρχικά στα γραφεία της Λαϊκής Επιτροπής του ΕΑΜ στην Πατησίων και στη συνέχεια σε χώρο της Εθνικής Πολιτοφυλακής. Το ίδιο βράδυ ξεκίνησε η ανάκρισή της.
Τις πρώτες πρωινές ώρες της 22ας Δεκεμβρίου καταδικάστηκε σε θάνατο.
Μεταφέρθηκε μαζί με άλλους μελλοθάνατους στα διυλιστήρια της ΟΥΛΕΝ, στο Γαλάτσι. Εκεί εκτελέστηκε με δύο πυροβολισμούς στον αυχένα.
Ήταν μόλις 41 ετών.
Η σορός και η κηδεία
Για περίπου έναν μήνα η τύχη της παρέμεινε άγνωστη. Η σορός της εντοπίστηκε στις 26 Ιανουαρίου 1945 και δύο ημέρες αργότερα έγινε η κηδεία της, δημοσία δαπάνη, στον Άγιο Γεώργιο Καρύτση.
Πλήθος ανθρώπων του θεάτρου βρέθηκε εκεί. Ανάμεσά τους ο Βασίλης Λογοθετίδης, ο Δημήτρης Χορν, η Άννα Καλουτά, ο Ανδρέας Φιλιππίδης και η Μελίνα Μερκούρη.
Ο Άγγελος Σικελιανός της αφιέρωσε στίχους γεμάτους οδύνη, σαν έναν τελευταίο φόρο τιμής σε μια γυναίκα που η σκηνή είχε γνωρίσει ως πρωταγωνίστρια και η ιστορία κράτησε στη μνήμη της ως τραγικό πρόσωπο.
Μια υπόθεση που δεν έκλεισε ποτέ πραγματικά
Μετά τον πόλεμο, η εκτέλεσή της καταδικάστηκε από την ηγεσία του ΚΚΕ ως «αδικαιολόγητη αγριότητα». Παράλληλα, αναπτύχθηκε και η θεωρία ότι η υπόθεση ενδεχομένως συνδεόταν με προβοκάτσια της βρετανικής μυστικής υπηρεσίας.
Η ιστορία της Παπαδάκη, ωστόσο, δεν σταμάτησε εκεί.
Δεκαετίες αργότερα εξακολούθησε να προκαλεί αντιδράσεις. Η ζωή της ενέπνευσε τηλεοπτική σειρά, θεατρικό μονόλογο και, το 2019, την απόφαση να δοθεί το όνομά της σε αίθουσα του Εθνικού Θεάτρου. Η απόφαση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις από το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών και αναζωπύρωσε μια συζήτηση που, παρά την απόσταση τόσων δεκαετιών, δεν είχε πραγματικά σβήσει.
Η Ελένη Παπαδάκη έμεινε έτσι να βρίσκεται σε μια παράξενη θέση ανάμεσα στην τέχνη και την πολιτική. Μια σπουδαία ηθοποιός, για την οποία οι μαρτυρίες συμφωνούν ως προς το ταλέντο της, αλλά η ζωή και ο θάνατός της εξακολουθούν να διαβάζονται μέσα από διαφορετικές, συχνά αντικρουόμενες ιστορικές οπτικές.
Ακολουθήστε το Pink.gr στο 
Ακολουθήστε το Pink.gr και στο Instagram
