
Στο σημερινό Αφγανιστάν, μια μελωδία αρκεί για να σε οδηγήσει στη φυλακή. Ένα ζευγάρι αθλητικά παπούτσια μπορεί να θεωρηθεί πράξη ανυπακοής. Και μια γυναίκα που διδάσκει κορίτσια πώς να υπερασπίζονται το σώμα τους, μετατρέπεται σε παράβαση.
Η ιστορία της 22χρονης Χαντίτζα Αχμαντζαντά είναι κάτι παραπάνω από μια είδηση – είναι ένα στιγμιότυπο της καθημερινότητας που ζουν εκατομμύρια γυναίκες μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία.
Η Αχμαντζαντά φέρεται να διατηρούσε σχολή ταεκβοντό για κορίτσια κοντά στη δυτική πόλη Χεράτ. Έναν χώρο όπου νεαρές Αφγανές μπορούσαν να κινηθούν ελεύθερα, να ιδρώσουν, να γελάσουν, να νιώσουν δυνατές. Έναν χώρο που, στα μάτια του καθεστώτος, δεν έπρεπε να υπάρχει. Στις αρχές Ιανουαρίου συνελήφθη από επιθεωρητές του υπουργείου Προώθησης της Αρετής και Πρόληψης της Κακίας, του οργάνου που επιβλέπει την «ηθική» συμπεριφορά των πολιτών.
Οι κατηγορίες ήταν αποκαλυπτικές της εποχής. Δεν φορούσε «κατάλληλο χιτζάμπ». Έπαιζε μουσική στον χώρο. Επέτρεψε την ανάμειξη ανδρών και γυναικών. Παραβίασε κανόνες που αφορούν τα «γυναικεία γυμναστήρια». Της είχαν δοθεί, όπως λένε οι αρχές, επανειλημμένες προειδοποιήσεις. Αυτή τη φορά όμως, η τιμωρία ήταν πραγματική: 13 ημέρες φυλάκισης.
Η ποινή μπορεί να μοιάζει μικρή. Δεν είναι. Για μια νέα γυναίκα στο Αφγανιστάν, η σύλληψη δεν είναι απλώς μια προσωρινή απώλεια ελευθερίας. Είναι στίγμα. Είναι φόβος. Είναι ένα μήνυμα προς όλες τις υπόλοιπες: «Μείνετε στη θέση σας». Η υπόθεση παραπέμφθηκε στο ανώτατο δικαστήριο των Ταλιμπάν, το οποίο ανακοίνωσε ότι θα αποφυλακιστεί στις 22 Ιανουαρίου, αφού εκτίσει ολόκληρη την ποινή της. Έκτοτε, παραμένει άγνωστο πού βρίσκεται.
Η σύλληψή της προκάλεσε κύμα αντιδράσεων στα κοινωνικά δίκτυα, τόσο εντός όσο και εκτός χώρας. Το ενδιαφέρον έφτασε μέχρι τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Ο ειδικός εισηγητής για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Αφγανιστάν, Richard Bennett, ζήτησε δημόσια την άμεση απελευθέρωσή της, επισημαίνοντας ότι τέτοιες πρακτικές εντάσσονται σε μια συστηματική επίθεση κατά των γυναικών. Παράλληλα, αναφέρθηκε και σε άλλες περιπτώσεις, όπως εκείνη της δημοσιογράφου Ναζίρα Ρασίντι, που συνελήφθη στα τέλη Δεκεμβρίου στην πόλη Κουντούζ.
Από το 2021 και μετά, οι γυναίκες στο Αφγανιστάν βιώνουν μια σταδιακή, αλλά αμείλικτη συρρίκνωση της ζωής τους. Αποκλείστηκαν από τη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση. Απομακρύνθηκαν από την εργασία. Υποχρεώθηκαν σε αυστηρούς κανόνες ενδυμασίας και παρουσίας στον δημόσιο χώρο. Τα αθλητικά σωματεία για γυναίκες έκλεισαν, με την υπόσχεση ότι θα επαναλειτουργήσουν όταν δημιουργηθεί «ασφαλές περιβάλλον». Μέχρι σήμερα, κανένα δεν άνοιξε ξανά.
Η υπόθεση της Χαντίτζα Αχμαντζαντά δεν είναι μεμονωμένη. Είναι συμβολική. Δείχνει πώς κάτι τόσο απλό όσο η κίνηση, ο ήχος, η εκπαίδευση, μπορούν να θεωρηθούν απειλή. Σε έναν κόσμο όπου οι γυναίκες καλούνται να είναι αόρατες, εκείνη τόλμησε να σταθεί όρθια. Να διδάξει. Να βάλει μουσική. Και γι’ αυτό, πλήρωσε με δεκατρείς μέρες σιωπής πίσω από κάγκελα.



